Prof. Dr. Bahattin YALÇIN,
Elements – REE), 17 metalik elementi kapsayan kimyasal bir gruptur: 15 lantanit (La–Lu) ve benzer kimyasal özellikler taşıyan skandiyum (Sc) ile itriyum (Y).
Modern sanayide, özellikle ileri teknoloji üretiminde NTE’lerin yerini alabilecek başka malzeme olmaması, bu metalleri yalnızca teknik değil, aynı zamanda ekonomik ve jeopolitik açıdan da stratejik hale getirmiştir. Her ne kadar “nadir” olarak adlandırılsalar da, bu elementler aslında yerkabuğunda altın, platin gibi kıymetli metallerden çok daha fazla bulunur. Ancak bu yaygınlık, NTE’lerin ekonomik olarak işletilebilir yoğunlukta bulunmadığı ve çıkarım ile ayrıştırma süreçlerinin zorluğu nedeniyle yanıltıcıdır. Bu durum, bu elementlerin stratejik değerinin temelini oluşturur.
Türkiye, yaklaşık 694 milyon tonluk nadir toprak elementi rezerviyle Çin’den sonra en büyük ikinci NTE rezervine sahiptir. Özellikle: Eskişehir Beylikd3ova Sahası, Malatya-Kuluncak önemli potansiyele sahiptir. 2018 yılında kurulan NATEN (Nadir Toprak Elementleri Araştırma Enstitüsü), bu kaynakların araştırılması ve işlenmesine yönelik önemli bir adımdır. Ancak, Türkiye bu potansiyelini değerlendirip sanayiye aktaramazsa, bu kaynaklar yalnızca bir “ham madde deposu” olarak kalır. Prof. Dr. Yalçın’ın da vurguladığı gibi, bu dönüşüm sadece ekonomik değil, sosyal ve kültürel bir stratejidir.
Türkiye, NTE konusunda yeşil kimya ilkelerine dayalı, yüksek katma değerli ve sürdürülebilir bir sanayi po³litikası geliştirebilir. Laboratuvardan endüstriye, endüstriden topluma kadar uzanan bir sürdürülebilirlik zinciri inşa etmek, yalnızca bilimsel değil, insani bir görevdir.
31.05.2025 Prof. Dr. Bahattin YALÇIN Marmara Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü Anorganik Kimya ABD Başkanı Türkiye Kimya Derneği YK Başkanı
